Je brein als medicijn?

Wie positief denkt, kan sneller genezen. Een open deur, dat klopt, maar wel eentje die wetenschappelijk bewezen is! Woordje uitleg van psycholoog Jérôme de Bucquois.

Onze gedachten en ons humeur hebben een effect op onze gezondheid. Ook bij ziekte en dus bij kanker is dat het geval.

Psycholoog Jérôme de Bucquois legt uit: “Behandelingen tegen kanker gaan het immuunsysteem te lijf. Daardoor zijn de patiënten nog kwetsbaarder voor allerlei andere ziektes. De klap die ze krijgen bij het horen van de diagnose en de vrees voor het onbekende zorgen dikwijls voor angsten, stress, ontmoediging en – meestal – ook depressies. Hierdoor slapen de patiënten vaak slechter, verliezen ze hun eetlust, worden futloos en lusteloos (soms willen ze alleen nog maar in hun bed kruipen) én hun immuunsysteem wordt aangetast. Ik stel trouwens ook vast dat mijn fysiek gezonde patiënten die zich depressief voelen, ontmoedigd zijn, vaak zomaar allerlei kwaaltjes te pakken krijgen. Bij kankerpatiënten zorgt de uitwerking van de behandeling samen met een verzwakte geestestoestand voor een sneeuwbaleffect.

De belangrijkste boodschap

Hoe geraak je nu van deze depressie of angst af? “Het allerbelangrijkste is dat we de kankerpatiënt duidelijk maken dat hij of zij alles in zich heeft om de ziekte te overwinnen”, verklaart onze psycholoog. “Ik word dikwijls met mensen geconfronteerd die zich afvragen ‘hoe het hen gaat lukken’. Wel, ik leg hen dan altijd uit dat ze dat al een lange tijd aan het doen zijn, zonder dat ze het zelf beseffen! Normaal gezien duurt het gemiddeld vijf tot acht jaar vooraleer de symptomen van kanker zichtbaar worden… In feite zijn ze dus al jaren aan het vechten! Ik herinner hen er ook nog aan dat eigenlijk iedereen met kanker door het leven gaat. Ieder mens produceert dagelijks kankercellen, maar over het algemeen worden ze door ons immuunsysteem vernietigd.”

Dag gewonnen!

“Voor veel mensen is de diagnose van de ziekte als een zwaard van Damocles. Plots lijkt het alsof er jaren uit ons leven worden gestolen. En als we het nu eens anders zouden bekijken?”, stelt Jérôme de Bucquois voor. “Elk moment dat je leeft, kan je niet meer worden afgenomen. Iedere dag is alweer een dag gewonnen, in plaats van een dag minder geleefd!”

Positief denken doe je zo

1. Visualiseren
Dit is een techniek de steeds vaker wordt aanbevolen door specialisten. Visualiseren bestaat erin om je concreet in te leven in een bepaalde situatie.

• De avond voor een behandeling of operatie: Stel jezelf voor hoe je je zal voelen na een geslaagde ingreep. Voel de opluchting, de rust. Denk aan de mooie dingen die eraan verbonden zijn (bezoek van vrienden en familie, een zoen van je kinderen, het moment waarop je weer naar huis mag, de glimlach van je trotse partner …)
• Bij het begin van de behandeling: Bekijk jezelf tijdens de verschillende fases. Neem het beeld van een kalender in je op. Zo weet je dat deze periode een begin- én eindpunt heeft. Weet ook dat je je uiteindelijk beter zult voelen. “Deze techniek stelt de patiënt gerust en haalt de onwetendheid weg”, legt de psycholoog uit. “Visualiseren helpt je te begrijpen hoe je zult vechten (en waartegen). Door afstand te nemen kun je beter omgaan met paniek. Als je de verschillende fases die je staan te wachten identificeert en op voorhand al beleeft, krijg je meer controle over de situatie.

2. Woorden wikken & wegen

• Een zin veranderen, kan ook ons standpunt veranderen. Wees proactief, in plaats van enkel dingen vast te stellen!
• Het is belangrijk dat je het eerder over ‘kanker’ hebt dan over ‘mijn’ kanker. Zo kun je wat afstand houden van de ziekte.

‘Kankerpatiënte zijn’ is niet onze identiteit. We blijven gewoon verder leven … Je zegt toch ook niet ‘ik ben een verkouden persoon’ telkens je last hebt van een loopneus?

3) De waarheid

Leyla Al-Salehi is psychotherapeute bij de Franstalige vereniging Cancer et Psychologie. Zij benadrukt hoe belangrijk verklarende gesprekken met je familie en vrienden zijn:

“Vaak geven mensen toe dat ze zich alleen voelen, ook al zijn ze goed omringd. Ze zijn bang om familie of vrienden te storen of ongerust te maken, en beslissen dat ze het allemaal wel alleen aankunnen. Maar precies omdat ze zo weinig communiceren, veroorzaken ze angst bij de anderen. Leg aan je kind uit wat er gebeurt, hoe klein het ook is! Weten wat er aan de hand is, stelt mensen gerust. Wanneer je omgeving dan eenmaal op de hoogte is van de ziekte en de gevolgen ervan, hoeft het er natuurlijk ook niet voortdurend over te gaan. Voor je gemoedstoestand is het essentieel je rol binnen je gezin te behouden. Je bent nog altijd de mama die haar kinderen omringt en opvoedt, naar hen luistert en hen graag ziet. Je bent een echtgenote die liefheeft, luistert… en bemint.”

4) Matig met info

Je kunt de dingen beter relativeren door deel te nemen aan praatgroepen of door specifieke vragen te stellen aan het medische team. Maar wees voorzichtig met internet.

Leyla Al-Salehi: “We horen vaak dat patiënten té veel informatie hebben… En wat soms gebeurt: je leest over de bijwerkingen van een behandeling en opeens krijg je die symptomen!”

5) Onder de mensen
Maak gebruik van deze periode om gezonde relaties op te bouwen. Dat is de basis van geluk.
• Lucht je hart. Dit is hét moment om oude problemen op te lossen die je in de weg staan of zwaar op je wegen. Wees vergevingsgezind. Zo kun je jezelf bevrijden en bouwen aan de toekomst.
• Maak keuzes: verspil geen energie meer aan slechte relaties.
• Durf een beroep te doen op je vrienden. Zeg hen duidelijk wat er met je aan de hand is en wat je nog te wachten staat. Geef duidelijk aan hoe ze je kunnen ondersteunen.
• Wees proactief. Spreek af met je vriendinnen en luister naar hun geklets… Zo weten zij dat je er nog voor hen bent én blijf je geïntegreerd in het dagelijkse leven.

6) Carpe diem!
Dit is een mooie gelegenheid om eens aan jezelf te denken, zonder egoïstisch te zijn. Jérôme de Bucquois vertelt: “Ik heb een patiënte die sinds ze ziek is regelmatig naar een meer in Oostenrijk trekt voor een massage met essentiële oliën. Haar immuunsysteem krijgt er een boost van. Ik denk dat dat komt omdat ze haar lichaam opnieuw aanvoelt als een bron van genot. Ziek zijn geeft je ook de kans om je dromen waar te maken en je af te vragen wat je nu echt wilt in het leven. Het geluk dat je je lange tijd hebt ontzegt, krijgt dan ook een kans.”

10 energieboosters

1. Begin je dag met de vraag: ‘wat zal mij vandaag blij maken?’
2. Laat elk gezinslid ‘s avonds drie dingen opsommen die hem of haar blij hebben gemaakt.
3. Schrijf je ervaringen neer.
4. Vertel je levensverhaal met alleen blije gebeurtenissen.
5. Plan een sociale activiteit.
6. Geniet van een teder moment met je partner.
7. Gun jezelf een beloning na een zware beproeving.
8. Lach gedurende minstens 20 seconden!
9. Beluister een audioboek of een meditatie-opname.
10. Denk alleen aan aangename gevoelens. De geur van warm zand, de smaak van een sappige vrucht, de zachtheid van een hand…Meer lezen?

• Optimisme kun je leren, door Martin Seligman, uitg. Het Spectrum.• De kunst van het geluk, door Dalai Lama, uitg.
Met dank aan Jérôme de Bucquois www.jeromedebucquois.com en Kankerfoon 0800 15 802).